Ёши кексаларда ўткир юрак етишмовчилиги ва сурункали юрак етишмовчилигининг декомпенсациясини даволашни замонавий тамойиллари
DOI:
https://doi.org/10.2222/7kbpmk89Abstrak
Резюме. Ёши кексаларда ўткир юрак етишмовчилиги ёки СЮЕнинг декомпенсацияси шифохонага қайта ётишнинг асосий сабабларидан бири бўлиб, у касалланиш ва ўлим кўрсаткичини оширади, беморларнинг ҳаёт сифатини пасайтиради [45]. Маълумки, ЧҚҚОФга қараб СЮЕнинг паст, бироз пасайган ва сақланган гемодинамик фенотиплари, клиник намоён бўлишида ўткир ва сурункали шакллари фарқланади. ЧҚҚОФ паст СЮЕ нинг декомпенсациясига кўпинча медикаментоз давога резистентлик ҳолати, касаллик кечишида тез-тез декомпенсация юзага келиши, функционал фаолликни пасайиши ва шифохонага қайта ётиш ҳолатлари хос [45,38]. Шунингдек, касалликнинг ушбу гемодинамик фенотипи ёши кексаларда кўп учрайди, хусусан, ушбу тоифадаги беморларнинг 80%га яқинини ≥65 ёш, касалланиш эса йилига ҳар 1000 аҳолига 10 нафарни ташкил этади. Касалликни зўрайиб бориши гемодинамик кўрсаткичларни бузилиши ва нейрогормонал фаолликни ошиши билан кечиб, ёндош касалликлар, сурункали буйрак касаллиги, ўпкани сурункали обструктив касаллиги ва анемия кабиларни юзага келиши / авж олиши билан тавсифланади. Бундан ташқари ҳозирги вақтда мавжуд инотроп дори воситаларининг терапевтик таъсир доираси тор бўлиб, кўпинча аритмия чақириши ушбу тоифа беморларни даволашни янада мураккаблаштиради [49,48].
Калит сўзлар: сурункали юрак етишмовчилиги, ёши кексалар, декомпенсация, инотроп, кальций сенсибилизаторлари, левосимендан.
Yoshi keksalarda o‘tkir yurak yetishmovchiligi va surunkali yurak yetishmovchiligining dekompensatsiyasini davolashning zamonaviy tamoyillari.
DSc, tibbiyot fanlari doktori, dotsent Qurbanov A.K., mustaqil izlanuvchilar: Mahmudov I.N., PhD Rahimov A.N., Abdullayeva M.I., Jabbarova D.X.
Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti
Rezume. Yoshi keksalarda o‘tkir yurak yetishmovchiligi yoki SYEning dekompensatsiyasi shifoxonaga qayta yotishning asosiy sabablaridan biri bo‘lib, u kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichini oshiradi, bemorlarning hayot sifatini pasaytiradi [45]. Ma’lumki, ChQQOFga qarab SYEning past, biroz pasaygan va saqlangan gemodinamik fenotiplari, klinik namoyon bo‘lishida o‘tkir va surunkali shakllari farqlanadi. ChQQOF past SYEning dekompensatsiyasiga ko‘pincha medikamentoz davoga rezistentlik holati, kasallik kechishida tez-tez dekompensatsiya yuzaga kelishi, funksional faollikning pasayishi va shifoxonaga qayta yotish holatlari xos [38,49]. Shuningdek, kasallikning ushbu gemodinamik fenotipi yoshi keksalarda ko‘p uchraydi, xususan, ushbu toifadagi bemorlarning 80% ga yaqinini ≥65 yosh, kasallanish esa yiliga har 1000 aholiga 10 nafarni tashkil etadi. Kasallikning zo‘rayib borishi gemodinamik ko‘rsatkichlarning buzilishi va neyrogormonal faollikning oshishi bilan kechib, yondosh kasalliklar, surunkali buyrak kasalligi, o‘pkani surunkali obstruktiv kasalligi va anemiya kabilarning yuzaga kelishi / avj olishi bilan tavsiflanadi. Bundan tashqari, hozirgi vaqtda mavjud inotrop dori vositalarining terapevtik ta’sir doirasi tor bo‘lib, ko‘pincha aritmiya chaqirishi ushbu toifa bemorlarni davolashni yanada murakkablashtiradi [49,48].
Kalit so‘zlar: surunkali yurak yetishmovchiligi, yoshi keksalar, dekompensatsiya, inotrop, kalsiy sensibizilatorlari, levosimendan.
Современные принципы лечения острой сердечной недостаточности и декомпенсации хронической сердечной недостаточности у лиц пожилого возраста.
DSc, доктор медицинских наук, доцент Курбонов А.К., независимые соискатели: Махмудов И.Н., PhD Рахимов А.Н., Абдуллаева М.И., Джаббарова Д.Х.
Ташкентский государственный медицинский университет
Резюме. Острая сердечная недостаточность или декомпенсация хронической сердечной недостаточности у лиц пожилого возраста является одной из основных причин повторной госпитализации, что приводит к увеличению показателей заболеваемости и смертности, а также снижает качество жизни пациентов [45]. Известно, что в зависимости от фракции выброса левого желудочка различают гемодинамические фенотипы хронической сердечной недостаточности с низкой, умеренно сниженной и сохранённой фракцией выброса, а по клиническому течению — острую и хроническую формы. Для декомпенсации хронической сердечной недостаточности с низкой фракцией выброса характерны резистентность к медикаментозной терапии, частые эпизоды декомпенсации в течении заболевания, снижение функциональной активности и повторные госпитализации [38,49]. Кроме того, данный гемодинамический фенотип чаще встречается у пациентов пожилого возраста: в частности, около 80% пациентов данной категории составляют лица в возрасте ≥65 лет, а уровень заболеваемости достигает 10 случаев на 1000 населения в год. Прогрессирование заболевания сопровождается нарушением гемодинамических показателей и повышением нейрогормональной активности, а также развитием и/или обострением сопутствующих заболеваний, таких как хроническая болезнь почек, хроническая обструктивная болезнь лёгких и анемия. Кроме того, в настоящее время существующие инотропные лекарственные средства обладают узким терапевтическим диапазоном и часто вызывают аритмии, что значительно осложняет лечение данной категории пациентов [49,48]. Ключевые слова: хроническая сердечная недостаточность, лица пожилого возраста, декомпенсация, инотропы, сенсибилизаторы кальция, левосимендан.
Modern Principles of Treatment of Acute Heart Failure and Decompensation of Chronic Heart Failure in Elderly Patients
DSc, Doctor of Medical Sciences, Associate Professor Kurbonov A.K., independent researchers: Makhmudov I.N., PhD Rakhimov A.N., Abdullaeva M.I., Jabbarova D.Kh.
Tashkent State Medical University
Abstract. Acute heart failure or decompensation of chronic heart failure in elderly patients is one of the main causes of repeated hospitalizations, leading to increased morbidity and mortality rates and a deterioration in patients’ quality of life [45]. It is well known that, depending on the left ventricular ejection fraction, chronic heart failure is classified into hemodynamic phenotypes with reduced, mildly reduced, and preserved ejection fraction, while clinically it is divided into acute and chronic forms.Decompensation of chronic heart failure with reduced ejection fraction is often characterized by resistance to pharmacological therapy, frequent episodes of decompensation during the course of the disease, decreased functional capacity, and repeated hospitalizations [38,49]. In addition, this hemodynamic phenotype is more common among elderly patients; in particular, approximately 80% of patients in this group are aged ≥65 years, and the incidence reaches 10 cases per 1,000 population per year. Disease progression is accompanied by impaired hemodynamic parameters and increased neurohormonal activity, as well as the development and/or exacerbation of comorbidities such as chronic kidney disease, chronic obstructive pulmonary disease, and anemia. Furthermore, currently available inotropic agents have a narrow therapeutic window and frequently induce arrhythmias, which further complicates the treatment of this category of patients [49,48]. Keywords: chronic heart failure, elderly patients, decompensation, inotropes, calcium sensitizers, levosimendan.