СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ ЎПКА КАСАЛЛИГИ ВА УНГА БОҒЛИҚ ЎПКА ГИПЕРТЕНЗИЯСИДА АВТОНОМ НЕРВ ТИЗИМИ ДИСБАЛАНСИ: ПАТОГЕНЕЗ ВА КЛИНИК АҲАМИЯТИ

Mualliflar

  • Анис Аляви “Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази” Д.М ##default.groups.name.author##
  • Дилором Рахимова “Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази” Д.М ##default.groups.name.author##
  • Элёр Норпулатов Shox international hospital ##default.groups.name.author##
  • Гулчехра Атаходжаева Тошкент Давлат тиббиёт Университети ##default.groups.name.author##
  • Шахло АБДУЛЛАЖОНОВА Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази ##default.groups.name.author##

DOI:

https://doi.org/10.2222/e85ejh44

Abstrak

РЕЗЮМЕ

 

ДИСБАЛАНС АВТОНОМНОЙ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ ПРИ ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ БОЛЕЗНИ ЛЁГКИХ И АССОЦИИРОВАННОЙ ЛЁГОЧНОЙ ГИПЕРТЕНЗИИ: ПАТОГЕНЕЗ И КЛИНИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ

 

Аляви А.Л., Рахимова Д.А., Норпулатов Э.М., Абдуллажонова Ш.Ж., Атаходжаева Г.А.

 

ГУ “Республиканский специализированный научно-практический медицинский центр терапии и медицинской реабилитации”, «Shox international hospital», Ташкентский государственный медицинский университет. Ташкент, Узбекистан.

 

Хроническая обструктивная болезнь лёгких (ХОБЛ) является заболеванием дыхательной системы с прогрессирующим и необратимым течением, которое приводит не только к локальным изменениям в лёгких, но и к развитию системных нарушений во всём организме. Особое значение имеет лёгочная гипертензия, ассоциированная с ХОБЛ, которая рассматривается как один из ключевых факторов, ухудшающих прогноз заболевания. В последние годы всё большее внимание уделяется роли дисбаланса автономной нервной системы (АНС) в развитии ХОБЛ и лёгочной гипертензии. Усиление активности симпатической нервной системы и снижение парасимпатического влияния приводят к функциональным нарушениям сердечно-сосудистой системы, ремоделированию сосудов и развитию эндотелиальной дисфункции. Системное воспаление, оксидативный стресс и метаболические изменения дополнительно усугубляют нарушения автономной регуляции. В данном обзорном исследовании проанализированы патогенетические механизмы дисбаланса АНС при ХОБЛ и ассоциированной лёгочной гипертензии, а также их клинические проявления и значение для диагностики и комплексного лечения.

Ключевые слова: хроническая обструктивная болезнь лёгких, лёгочная гипертензия, автономная нервная система, симпатическая активность, системное воспаление, гипоксия, сердечно-сосудистые осложнения, вариабельность сердечного ритма.

 

ХУЛОСА

 

СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ ЎПКА КАСАЛЛИГИ ВА УНГА БОҒЛИҚ ЎПКА ГИПЕРТЕНЗИЯСИДА АВТОНОМ НЕРВ ТИЗИМИ ДИСБАЛАНСИ: ПАТОГЕНЕЗ ВА КЛИНИК АҲАМИЯТИ.

 

Аляви А.Л., Рахимова Д.А., Норпулатов Э.М., Абдуллажонова Ш.Ж., Атаходжаева Г.А.

 

“Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази” ДМ, «Shox international hospital», Тошкент Давлат тиббиёт Университети. Тошкент, Ўзбекистон.

 

Сурункали обструктив ўпка касаллиги (СОЎК) нафас олиш тизимининг прогрессив ва қайтмас кечиши билан тавсифланадиган касаллик бўлиб, у нафақат ўпкадаги маҳаллий ўзгаришлар, балки бутун организмда системали бузилишларни келтириб чиқаради. Айниқса, СОЎК билан боғлиқ ўпка гипертензияси касаллик прогнозини ёмонлаштирувчи асосий омиллардан бири ҳисобланади. Сўнгги йилларда автоном нерв тизими (АНС) дисбалансининг СОЎК ва ўпка гипертензияси ривожланишидаги ролига катта эътибор қаратилмоқда. Симпатик нерв тизими фаоллигининг ортиши ва парасимпатик таъсирнинг пасайиши юрак-қон томир тизимида функционал бузилишларга, қон томирлар ремоделланишига ҳамда эндотелиал дисфункцияга олиб келади. Системали яллиғланиш, оксидловчи стресс ва метаболик ўзгаришлар автоном регуляция бузилишларини янада кучайтиради. Ушбу обзор мақолада СОЎК ва унга боғлиқ ўпка гипертензиясида АНС дисбалансининг патогенетик механизмлари, клиник намоён бўлишлари ҳамда диагностика ва комплекс даволашдаги аҳамияти таҳлил қилинади.

Калит сўзлар:

Сурункали обструктив ўпка касаллиги, ўпка гипертензияси, автоном нерв тизими, симпатик фаоллик, системали яллиғланиш, гипоксия, юрак-қон томир асоратлари, юрак ритми вариабеллиги.

 

 

SUMMERY

 

AUTONOMIC NERVOUS SYSTEM IMBALANCE IN CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE AND ASSOCIATED PULMONARY HYPERTENSION: PATHOGENESIS AND CLINICAL SIGNIFICANCE

  

Alavi A.L., Rakhimova D.A., Norpulatov E.M., Abdullajonova Sh.J., Ataxodjaeva G.A

 

SI “Republican Specialized Scientific and Practical Medical Center for Therapy and Medical Rehabilitation”, «Shox international hospital»,, Tashkent State Medical University. Tashkent, Uzbekistan.

 

Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a progressive and irreversible disorder of the respiratory system that leads not only to local pathological changes in the lungs but also to the development of systemic disturbances throughout the body. Of particular importance is pulmonary hypertension associated with COPD, which is considered one of the key factors worsening the disease prognosis. In recent years, increasing attention has been focused on the role of autonomic nervous system (ANS) imbalance in the development of COPD and pulmonary hypertension. Enhanced sympathetic nervous system activity and reduced parasympathetic influence result in functional impairments of the cardiovascular system, vascular remodeling, and endothelial dysfunction. Systemic inflammation, oxidative stress, and metabolic alterations further exacerbate autonomic regulatory disorders. This review article analyzes the pathogenetic mechanisms of ANS imbalance in COPD and associated pulmonary hypertension, as well as their clinical manifestations and significance for diagnosis and comprehensive management.

Keywords: chronic obstructive pulmonary disease, pulmonary hypertension, autonomic nervous system, sympathetic activity, systemic inflammation, hypoxia, cardiovascular complications, heart rate variability.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Nashr qilingan

2026-04-20